Varikosel Nedir?
Varikosel, testisleri besleyen ve kirli kanı kalbe geri taşıyan pampiniform pleksus adı verilen toplardamar ağının anormal derecede genişlemesi ve kıvrımlı hale gelmesidir. Bacaklarda görülen varisli damarlarla benzer bir mekanizmaya sahip olan bu durum, ergenlik döneminden itibaren her yaş grubundaki erkekte ortaya çıkabilir. Varikosel, erkeklerde sperm üretimini ve kalitesini olumsuz etkileyerek infertiliteye (kısırlığa) yol açabilen en yaygın ve tedavi edilebilir anatomik bozukluktur.
Varikosel Neden Oluşur?
Testis toplardamarlarında kanın geriye doğru akmasını engelleyen tek yönlü kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıkların işlevini yitirmesi veya yetersiz çalışması sonucunda kan yerçekiminin etkisiyle birikir ve damar içi basınç artar. Basınç artışı damarların genişlemesine yol açar.
Anatomik yapı gereği varikosel vakalarının %85-90'ı sol testiste görülür. Sol testis toplardamarının (sol spermatik ven) dik bir açıyla sol böbrek toplardamarına dökülmesi, sol taraftaki basıncın sağ tarafa göre daha yüksek olmasına ve venöz dönüşün zorlaşmasına neden olur.
Varikosel Belirtileri Nelerdir?
Varikosel genellikle başlangıç evrelerinde semptom vermez ve rutin muayenelerde tesadüfen saptanabilir. Ancak durum ilerledikçe klinik olarak belirgin semptomlar ortaya çıkar:
- Künt Testis Ağrısı: Uzun süre ayakta durma, ağır egzersiz veya fiziksel aktivite sonrası artan, sırtüstü yatıldığında azalan ağrı.
- Torbalarda Hissedilen Şişlik: Skrotumda solucan torbası görünümünü andıran genişlemiş damar pakeleri.
- Testis Hacminde Azalma: Etkilenen testiste zamanla doku kaybı ve küçülme (testiküler atrofi).
- Erkek İnfertilitesi: Sperm sayısında azalma, hareketlilik bozukluğu ve morfolojik (şekilsel) bozulmalar.
- Testosteron Seviyesinde Düşüş: Nadir durumlarda Leydig hücre hasarına bağlı hormon yetersizlikleri.
Varikosel Evreleri (Derecelendirme)
Fizik muayene bulgularına göre varikosel üç ana evrede sınıflandırılır:
- Evre 1 (Grade 1): Sadece ıkınma veya nefes tutma (Valsalva manevrası) sırasında el ile muayenede hissedilen en hafif form.
- Evre 2 (Grade 2): İstirahat halinde ıkınma olmaksızın el ile muayenede kolayca palpe edilebilen genişleme.
- Evre 3 (Grade 3): Gözle bakıldığında skrotum cildinden belirgin şekilde görülen en ileri evre.
- Subklinik Varikosel: Muayenede saptanamayan, sadece ultrasonografik incelemede tespit edilen durum.
Varikosel Tanı Yöntemleri
Varikosel tanısı, uzman bir ürolog tarafından yapılan detaylı değerlendirme ile konulur. Kullanılan temel tanı araçları şunlardır:
1. Detaylı Fizik Muayene
Tanının en kritik ayağını sıcak bir ortamda, hasta ayakta dururken yapılan skrotal palpasyon oluşturur. Valsalva manevrası yaptırılarak damar içi basınç artırılır ve venöz reflü (kanın geri kaçışı) el ile hissedilir.
2. Skrotal Renkli Doppler Ultrasonografi
Fizik muayeneyi doğrulamak ve damar çaplarını hassas bir şekilde ölçmek için kullanılır. Ultrasonografide damar çapının 3 mm veya üzerinde olması ve Valsalva sırasında geri akımın (reflü) 1 saniyeden uzun sürmesi varikosel tanısını kesinleştirir.
3. Semen Analizi (Spermiogram)
Varikoselin sperm parametreleri üzerindeki olumsuz etkisini değerlendirmek amacıyla en az iki ayrı zamanda yapılan sperm testi gereklidir. Sperm sayısı, konsantrasyonu, motilitesi (hareketliliği) ve morfolojisi incelenir.
Varikosel teşhisi ve mikrocerrahi ameliyat detayları için Erkek İnfertilite ve Varikosel Hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.
İlgili Uzmanlık Hizmetimiz
Adana Çocuk Ürolojisi ve Tedavileri
Bu konu hakkında kliniğimizde uyguladığımız ileri cerrahi ve tedavi seçeneklerini detaylı inceleyebilirsiniz.